Prawo Międzynarodowe
Sygnalizowane art. 1 Karty NZ „zbiorowe Å›rodki dla
zapobiegania i usuwania gróźb przeciwko pokojowi i dla
uchylania aktów agresji lub innych zamachów
przeciwko pokojowi (…)” precyzuje rozdziaÅ‚ VII
Karty NZ zatytułowany
„Akcja w razie zagrożenia pokoju, naruszenia pokoju i
aktów agresji” (art. 39-51)
Art. 39 „RB stwierdza istnienie zagrożenia lub naruszenia
pokoju bądź aktu agresji oraz udziela zleceń lub decyduje, jakie środki
należy zastosować w myśl artykułów 41 i
42 w celu utrzymania lub przywrócenia międzynarodowego
pokoju i bezpieczeÅ„stwa”.
Sankcje niewojskowe
Art. 41 Karty NZ
„RB może zdecydować, jakie Å›rodki nie wymagajÄ…ce użycia siÅ‚y
zbrojnej należy zastosować dla skutecznego przeprowadzenia jej decyzji
(…) Åšrodki te mogÄ… obejmować zupeÅ‚ne lub częściowe
przerwanie stosunków gospodarczych oraz komunikacji:
kolejowej, morskiej, lotniczej, pocztowej, telegraficznej, radiowej i
innej, jak również zerwanie stosunków
dyplomatycznych”.
Sankcje wojskowe
Art. 42 Karty NZ
„JeÅ›li RB uzna, że Å›rodki przewidziane w art. 41 mogÅ‚yby być
niedostateczne lub się takimi okazały, może ona przeprowadzić akcję
wojskową- siłami powietrznymi, morskimi i lądowymi- jaką uzna za
konieczną do utrzymania lub przywrócenia międzynarodowego
pokoju i bezpieczeństwa. Akcja ta może obejmować demonstrację, blokadę
i inne operacje sił zbrojnych, powietrznych, morskich lub lądowych
członków organizacji Narodów
Zjednoczonych”.
Mechanizm sankcji nie-wojskowych:
• Przez pierwszych 20 lat w
ogóle nie funkcjonował (1945-1965);
• NastÄ™pnie do roku 1990
aplikowany był dwa razy- w 1965 roku embargo ekonomiczne wymuszające
ustÄ…pienie rzÄ…dów Iana Smith’a w Rodezji PD., (do
1980) i w 1974 roku- embargo handlowe na RPA, obejmujÄ…ce handel broniÄ…-
(do 1994);
• Po 1989 roku-miÄ™dzy rokiem
1990 a rokiem 2002, sankcje ekonomiczne nakładano 14 razy;
Sankcje ekonomiczne…
polityczne…komunikacyjne…
Sankcje niewojskowe inne, niż wymienione w art. 41 Karty NZ:
„Dodatkowe” zobowiÄ…zania (ciężary) np.:
• ZobowiÄ…zanie Iraku do
zniszczenia pewnych rodzajów uzbrojenia;
• ZobowiÄ…zanie serbskich
Bośniaków do przyjęcia terytorialnych rozwiązań,
które sankcjonował układ w Dayton (1995);
• Wydanie osób,
funkcjonariuszy podejrzanych o prowadzenie działalności terrorystycznej;
• Ustanowienie miÄ™dzynarodowych
trybunałów karnych dla byłej Jugosławii (25.05.1993) i
Rwandy (8.11.1994);
• Ustanowienie w Kosowie
tymczasowej administracji NZ (rezolucja nr 1244 z 9.06. 1999).
Kosowo-prowincja 10 887 km2; w 1991 roku- około 2 mln
mieszkańców (90% Kosowarzy). Prowincja autonomiczna SFRJ-
1974. zniesienie autonomii Kosowa (1990), rzÄ…dy wykluczajÄ…ce autonomiÄ™
doprowadzajÄ… do otwartego konfliktu serbsko-kosowskiego (lata
87…).
Traktat- przedłożony do podpisu w Ramboullet 23.02.1999 roku.
„Interim agreement for peace and self-government In
Kosovo”. Warunki pokoju…
Strony traktatu: SFRJ, Republiki Serbii I reprezentanci
Kosowarów, i… UE, Federacja Rosyjska I US.
Porozumienie odrzucone przez Serbów. Podjęcie akcji
wojskowej przez siły NATO. Naloty trwały od 23.03.1999 roku do
10.06.1999 roku.
Pod koniec maja 1999 roku zawarte zostało porozumienie pokojowe
pomiędzy SFRJ a NATO i Federacją Rosyjską.
Przyjęcie 10.06.1999 roku przez RB rezolucji nr 1244 (1999).
Na podstawie rezolucji RB zdecydowano, w celu przywrócenia
stanu pokoju w Kosowie m.in. o,
„(…) ustanowieniu w Kosowie efektywnej
międzynarodowej cywilnej i wojskowej (security) obecności, aprobowanej
przez NZ, zdolnej do zagwarantowania osiągnięcia założonych
celów”.
W szczegółach zaś przewidywano, że:
„The international security presence with substantial North
Atlantic Treaty Organization participation must be deployed under
unified command and control and authorized to establish a safe
environment for all people in Kosovo (…)”
“Establishment of an interim administration for Kosovo as a
part of the international civil presence under which the people of
Kosovo can enjoy substantial autonomy within the Federal Republic of
Yugoslavia, to be decided by the Security Council of the United
Nations. The interim administration to provide transitional
administration while establishing and overseeing the
development of provisional democratic self-governing institutions to
ensure conditions for a peaceful and normal life for all inhabitants in
Kosovo”.
Zadania postawione przez UN Interim Administrative Mission in Kosovo
(UNMIK) były (I są) następujące:
• Promować powstanie struktur
samorzÄ…dowych (provisional institutions of self-government PISG);
• Wykonywać podstawowe zadania
administracyjne;
• Wspierać odbudowÄ™
infrastruktury prowincji, jak i nieść i organizować pomoc humanitarną;
• Utrzymywać Å‚ad i porzÄ…dek;
• Zabezpieczać powrót
uchodźców i IDP’s;
• Przenosić na PISG kompetencje
UNMIK;
• DziaÅ‚ać na rzecz okreÅ›lenia
przyszłego statusu Kosowa;
• Czuwać nad przeniesieniem
uprawnień PISG na instytucje powstałe w wyniku ostatecznych
politycznych ustaleń przyszłego statusu Kosowa.
Koszty misji-UN-2000= 380 mln USD; 2003= 273 mln USD
W pierwszej połowie lat 90 sankcjom ekonomicznym towarzyszyło
podejmowanie operacji wojskowych (Irak w 1991 roku, Haiti w 1994 roku);
potem- za sprawą porażki akcji w Somalii (1993-95)- nastąpiło ich
ograniczenie;