Prawo Międzynarodowe
Przykłady wypowiedzi MTS nt. pewnych norm, którym Trybunał
przypisuje znamiÄ™ imperatywnych
? Sprawa Barcelona Traction Light
& Power Company (1970r.) MTS wypowiedział się w
sposób, który jasno wskazuje, że w sposobie
postrzegania porządku międzynarodowego MTS wyróżnił pewien
zbiór norm, które są zobowiązaniami erga omnes.
Dla potrzeb tej sprawy wypowiedział się w ten sposób, iż gdy
przygląda się zobowiązaniom, które porządkują zachowania
społeczności międzynarodowej łatwo jest dostrzec pewną kategorię
zobowiązań, które obowiązują wszystkie 192 państwa (dotyczą
wszystkich państw i wszystkie państwa mają interes prawny w ich
ochronie – zobowiÄ…zania erga omnes). TrybunaÅ‚ w wyroku
stwierdza: „we współczesnym PM zobowiÄ…zania te
(erga omnes) wynikają np. z postawienia poza prawem aktów
agresji i ludobójstwa, a także zasad i norm dotyczących praw
fundamentalnych jednostki ludzkiej włączając w to ochronę przed
niewolnictwem i dyskryminacjÄ… rasowÄ….
? Sprawa amerykańskiego personelu
dyplomatycznego i konsularnego w Teheranie (1979r.). Wyrok w tej
sprawie byÅ‚ nastÄ™pstwem pewnych wydarzeÅ„ – zmiana ustroju
politycznego w Iranie (na ten który mamy obecnie) i w
trakcie przejmowania władzy doszło do przypadków wkroczenia
wojska do placówek dyplomatycznych US, którzy
przez ponad rok przetrzymywali członków korpusu
dyplomatycznego i konsularnego. To było podstawą do wniesienia skargi
do MTS. W trakcie orzeczenia Trybunał wskazał na normy prawa
dyplomatycznego, które zakazują naruszać placówek
dyplomatycznych. Trybunał w wyroku stwierdził,
„(…) że żadne paÅ„stwo nie ma obowiÄ…zku wchodzić w
relacje dyplomatyczne z innym państwem, gdy jednak to uczyni nie może
nie uznać imperatywnych zobowiązań nakazujących zachowania,
które skodyfikowane zostały w konwencjach wiedeńskich z 1961
o stosunkach dyplomatycznych i z 1963r. o stosunkach konsularnych.
W 1996r. MTS wydawał opinię nt. legalności użycia broni nuklearnej
(używanie takiej broni nie może naruszać pewnych zasad postępowania).
Trybunał wskazał, że: zasada, iż nie ma nieograniczonego wyboru
środków szkodzenia nieprzyjacielowi i specyfikująca tą
zasadę inna zasada zakazująca używania broni powodującej nadmierne
cierpienia oraz należy chronić ludność cywilną i obiekty cywilne.
Zasady te sÄ… nieprzekraczalnymi zasadami prawa zwyczajowego i
znajdujemy je w 4. Konwencji haskiej z 1947r. o prawach i zwyczajach
prowadzania wojny lÄ…dowej.
Dlaczego w PM i orzekaniu przez MTS istnieje pewien trud w budowaniu
norm imperatywnych?
Ta powściągliwość odwoływania się przez MTS do norm ius cogens
powodowana jest:
a) Brakiem katalogu norm ius cogens
b) Potrzebą wykazania, iż norma ius
cogens została wypracowana, przyjęta i uznana za taką właśnie (ius
cogens) przez „spoÅ‚eczność paÅ„stw jako caÅ‚ość”