Prawo Międzynarodowe
Źródło reguł? Wielkość zbioru?
1. Źródło reguł?
Naturalne porzÄ…dek rzeczy;
Wola Państw;
Wprowadzone w obręb prawa pozytywnego pełnią rolę miernika oceny
zgodności prawa pozytywnego z poczuciem sprawiedliwości.
„Trudno jest wyobrazić sobie jakÄ…kolwiek spoÅ‚eczność, czy to
złożoną z jednostek, czy też państw, której prawo zupełnie
by nie ograniczało swobody kontraktu. W każdej cywilizowanej
zbiorowości istnieją jakieś normy prawne i jakieś zasady moralne,
których prawo zabrania jednostkom ignorować lub też zmieniać
swoimi umowami”. (McNair)
2. Praktyka?
„Nie mamy żadnych wahaÅ„ aby dojść do nastÄ™pujÄ…cego wniosku,
jeśli Laval lub ambasador rządu Vichy w Berlinie zawarł jakiekolwiek
porozumienie dotyczące wykorzystanie francuskich jeńców
wojennych w przemyśle niemieckim, porozumienie tego rodzaju byłoby w
sposób oczywisty sprzeczne z dobrymi obyczajami (contraire
aux bonnes moeurs) i, oprócz tego, nieważne”. (
United States v. Krupp and others, 1948);
Konstrukcja norm ius cogens – przyjÄ™ta w konwencji
wiedeńskiej o prawie traktatów w 1969 roku.
art. 53 Traktaty sprzeczne z imperatywnÄ… normÄ… powszechnego prawa
międzynarodowego (ius cogens)
„Traktat jest nieważny (ex tunc), jeżeli w chwili jego
zawarcia jest sprzeczny z imperatywnÄ… normÄ… powszechnego prawa
międzynarodowego. W rozumieniu niniejszej konwencji imperatywną normą
powszechnego prawa międzynarodowego jest norma przyjęta i uznana przez
międzynarodową społeczność państw jako całość za normę, od
której żadne odstępstwo nie jest dozwolone i
która może być zmieniona jedynie przez późniejszą
normę postępowania prawa międzynarodowego o tym samym
charakterze”.
(87/8/12)
Art. 64 Powstanie nowej imperatywnej normy powszechnego prawa
międzynarodowego (ius cogens)
„Jeżeli powstanie nowa imperatywna norma powszechnego prawa
międzynarodowego, jakikolwiek istniejący traktat sprzeczny z tą normą
staje siÄ™ bezskuteczny (ex nunc) i wygasa”.
(84/8/16)
PrzykÅ‚ady norm ius cogens – prace nad KW (1969):
Karta NZ (7);
Art. 1 (6);
Art. 2 (10);
Zakaz użycia siły (9);
Poszanowanie suwerennej równości państw (7);
Zakaz niewolnictwa (9);
Zakaz ludobójstwa (7);
Zakaz dyskryminacji rasowej (2);
Zasady traktowania ofiar wojny (3);
zakaz piractwa (4);
zasada wolności mórz (1)
główne zasady prawa dyplomatycznego i konsularnego (1)
Orzecznictwo
Wyrok MTS w sprawie Barcelona Traction Light & Power Company
(1970);
„Rozróżnienie zasadniczej natury (...) musi być
uczynione między zobowiązaniami państw wobec całej społeczności
międzynarodowej i tymi, które powstają w relacji wobec
innego państwa (...) Z natury swojej te pierwsze dotyczą wszystkich
państw. Mając na uwadze ich znaczenie, wszystkie państwa mogą być
uważane za posiadające interes prawny w tym, aby były one postrzegane;
zobowiązania o które chodzi to zobowiązania erga omnes (...)
we współczesnym prawie międzynarodowym zobowiązania te
wynikają na przykład z postawienia poza prawem aktów agresji
i ludobójstwa, a także zasad i norm dotyczących praw
fundamentalnych jednostki ludzkiej, włączając w to ochronę przed
niewolnictwem i dyskryminacjÄ… rasowÄ…”
Opinia doradcza MTS w sprawie legalności użycia lub groźby użycia broni
nuklearnej (1996).