Prawo Międzynarodowe
Pochodna analizy kręgu państw związanych traktatem wielostronnym
– ocena iloÅ›ci i jakoÅ›ci jego stron.
6. Rola prawa zwyczajowego
Piękna, ale przeszła.
Piękna i aktualna.
Piękna, ale przeszła (tezy).
- bezsprzecznie (źródłem) początkiem prawa międzynarodowego
jest zwyczaj;
- intensywność i pilność normowania relacji współcześnie
wymaga jasnych, klarownych, pisanych reguł;
- normy zwyczajowe – żmudna rekonstrukcja
zwyczajowego standardu;
- intensywność procesów kodyfikacyjnych oczywistym tryumfem
prawa pisanego;
Piękna i aktualna.
- prawo zwyczajowe będąc źródłem międzynarodowego porządku,
ma wymiar „konstytucyjny”;
- traktaty bezsprzecznie pożądane, ale jak „trwoga”
to do…zwyczaju – Å›wiadectwem niewiążące uchwaÅ‚y
GO’s (opinio iuris)
- odchodzi w przeszłość spontaniczne kształtowanie się zwyczajowych
reżimów – procesy tworzenia prawa zwyczajowego sÄ…
współcześnie animowane, sterowane (m.in. poprzez
‘soft law’);
- intensywność procesów kodyfikacyjnych –
zbiór ‘kodeksów’ to
świadectwo potęgi prawa zwyczajowego;
„Zwyczaj jednoczeÅ›nie peÅ‚ni z jednej strony role ukrytego tÅ‚a
wszelkich innych źródeł prawa międzynarodowego, z drugiej
zaÅ›, paradoksalnie, spowalnia procesy wypracowania prawa umownego. Ta
ostatnia funkcja jest widoczna w odniesieniu do szczególnie
wrażliwych dziedzin prawa międzynarodowego, gdzie kompromis osiągnięty
być może jedynie w następstwie cierpliwie uprawianej praktyki, a nie
może być osiągnięty w drodze zdecydowanie bardziej brutalnej procedury
dyplomatycznego uzgadniania traktatowego tekstu.”
Ogólne zasady prawa przyjęte przez narody cywilizowane.
Co to jest „zbiór” norm?
Jaka jest geneza (przyczyna) wyodrębnienia tego autonomicznego zbioru
norm przez państwa?
W przeszÅ‚oÅ›ci (XVIII/XIX…) odwoÅ‚ywanie siÄ™ do
ogólnych zasad prawa ‘ozp’ jako norm
współtworzących prawo orzekania przez sądy międzynarodowe
(sądy arbitrażowe) było czymś koniecznym i naturalnym, zaś strony
sporów rozstrzyganych na ich podstawie ni kwestionowały
rozstrzygnięć.
Ta praktyka była pochodna dwóch przyczyn:
- więcej niż skromnego zbioru norm pisanych i zwyczajowych przełomu
wieków XVIII/XIX , którego ograniczoność
spowodowała, ze potrzeba rozstrzygnięcia sporu wymuszała poszukiwanie ,
innych jeszcze reguł pozwalających spór rozstrzygnąć i
uniknąć przypadku non liquet – np. traktat pokojowy
– US-UK 1793 (Paryż).
- z drugiej strony stabilizowanie się porządku międzynarodowego,
kształtowanie się autonomicznego systemu prawa powodowało oczywiste
przydawanie prawu międzynarodowemu właściwości, cech ,które
posiadało prawo krajowe.
Gdy tworzono Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej (1920)
– w jego statucie zapisano , iż TrybunaÅ‚ ten rozstrzygać
bÄ™dzie spory także na podstawie ‘ogólnych zasad
prawa’…
Jaki zatem zbiór norm obejmuje termin –
„ogólne zasady prawa przyjÄ™te przez narody
cywilizowane”?
ArtykuÅ‚ 38 (c) statutu STMS (1920) – w intencji
twórców termin ten obejmował obowiązujące zasady
ogólne prawa wewnętrznego, które wykształciły się
w każdym niemal krajowym systemie prawnym w przeszłości, a
które w kontekÅ›cie ‘zasobów’
istniejącego także w tamtym czasie (1920) zbioru norm prawa
międzynarodowego w sposób naturalny pomagały spór
międzynarodowy rozstrzygnąć.