Prawo Mi�dzynarodowe

WYKŁAD 20 (28-03-2006) Mówiąc o wykonywaniu kompetencji / jurysdykcji przywołaliśmy porządkujące rozdział kompetencji zasady. Zasady podstawowe: zasadę terytorialna i subsydiarną wobec niej zasadę personalną(czynną i bierną). A także zasady „drugiego planu” – wywołującą spory zasadę skutku i ustabilizowaną zasadę ochronną. Omawianie ich koncentrowało uwagę na procesach konfigurowania kompetencji/ jurysdykcji państwa, głównie z perspektywy państwowej(interesu państwa), w relacji państwa wobec osób trzecich, rzeczy i zdarzeń zachodzących w obrębie jego terytorium lub poza jego terytorium. Państwa mogą jednak - co wskazaliśmy – realizować kompetencje skonfigurowane: W bezpośrednim interesie społeczności międzynarodowej: - poza swoim terytorium – przypadek kompetencji mandatariusza/ państwa powierniczego - jak i w obrębie swojego terytorium – m.in. rzeki międzynarodowe, cieśniny terytorialne i kanały morskie; Rodzajem kompetencji / jurysdykcji – w pełni ‘bezinteresownie’ wykonywanej w interesie społeczności międzynarodowej jest (?) aktywność opisywana terminem „jurysdykcji uniwersalnej” , „jurysdykcji powszechnej”. Jurysdykcja powszechna polega na przyjęciu i aplikowaniu ustaw przewidujących karanie pewnych kategorii czynów uznanych w obrębie społeczności międzynarodowej za czyny, w których ściganiu ma interes cała społeczność międzynarodowa. Ich ściganie jest czynione wobec każdej osoby, niezależnie od miejsca popełnienia czynu, pod warunkiem obecności sprawcy na terytorium państwa. Jurysdykcje powszechną łączy się współcześnie z obowiązkiem karania sprawców dość zróżnicowanej kategorii czynów. Wg Restatement np., są to akty piractwa, handel niewolnikami, ataki na statki powietrzne i akty ich uprowadzania, akty ludobójstwa i zbrodni wojennych, akty terrorystyczne. Termin „jurysdykcji powszechnej”, „jurysdykcji uniwersalnej” pojawia się po 1945 roku(Willard Cowles) w kontekście refleksji nad karaniem sprawców bardzo określonej kategorii czynów – zbrodni wojennych. Jurysdykcja powszechna zatem u źródeł swoich postrzegana była jako kompetencja karania przez sądy krajowe każdej osoby fizycznej za czyny, których okrucieństwo poraża poczucie sprawiedliwości i wymaga powszechnego przeciwdziałania. Jej wykonywanie zatem nie miało na celu karania sprawców – znanych w tamtej dobie – przestępstw prawa narodów (delicta iuris gentium), lecz sprawców innych rodzajowo czynów – zbrodni Delicta iuris gentium: • Akty handlu niewolnikami – 1815/ 7.09.1956; • Akty piractwa(na morzu pełnym) – 1856/ 1982; • Akty handlu kobietami i dziećmi – 1904; • Akty handlu narkotykami – 1912/ 1988; • Akty bezprawnej ingerencji w międzynarodowe lotnictwo cywilne: Akty piractwa powietrznego czyli: o Akty uprowadzania samolotu – 1970; o Akty skierowane przeciwko bezpieczeństwo międzynarodowego lotnictwa cywilnego – 1971;